Heimastjórnartíminn
Tímabil heimastjórnarinnar 1904 til 1918 var skeið umskipta og óvenjulegrar grósku í íslensku þjóðlífi.
Glöggt vitni um breytinguna eru endalok fjöldaflutninganna vestur um haf. Á röskum 30 árum hafði fimmtungur íslensku þjóðarinnar flust til Norður-Ameríku í leit að rýmri tækifærum og bjartari framtíð. En á þremur árum, frá 1903 til 1906, á sama tíma og útflytjendum frá Evrópu fór yfirleitt fjölgandi, fækkaði íslenskum vesturförum úr 800 á einu ári niður í tæpt hundrað. Íslendingar þurftu ekki lengur að líta til annarrar heimsálfu til að greina bjartari framtíð fyrir sig og börn sín.
Nýbreytni, framfarahugur og bjartsýni setti svip á flest svið þjóðlífsins. Atvinnulífið tók einkum stakkaskiptum með útgerð vélknúinna fiskiskipa, en framleiðsla sveitanna var einnig í sókn, sömuleiðis þjónustugreinar vaxandi þéttbýlis. Nýjar stofnanir og fyrirtæki tóku til starfa; nýjar listgreinar hösluðu sér völl; íslenskir afreksmenn á ólíkum sviðum gátu sér frægðarorð erlendis. Mannlífið varð fjölbreyttara, og þrátt fyrir fátækt og strit, sem flestir bjuggu við, fór það smám saman vaxandi sem fólk gat veitt sér af lífsins gæðum.
